SỐ LƯỢT TRUY CẬP

4
3
7
0
5
5
1
5
Đất và người Kon Tum Thứ Năm, 08/11/2018, 14:25

Hành trình khôi phục thổ cẩm dân tộc Bahnar

“Tôi chọn cái tên Thong Bahnar cho chính mình và thương hiệu như một cách để tỏ bày sự biết ơn đối với một dân tộc đã truyền cho tôi động lực trở về với nguồn cội, mở mắt và tâm trí tôi trước một văn hóa mà quê hương tôi đang mất dần. Và như cách cuộc sống tôi thay đổi với những may mắn và niềm hạnh phúc tôi nhận được kể từ khi chọn đi trên con đường này, tôi tha thiết biết ơn vì thổ cẩm đã chọn tôi, người Bahnar đã chọn tôi.” - Đó là những lời tâm huyết của Huỳnh Nguyên Thông, chàng trai đã từ bỏ vị trí Giám đốc sản xuất của một nhà máy ô tô danh tiếng tại Tp. HCM để trở về phố núi Kon Tum lập nghiệp.

 

Cơ duyên đến với thổ cẩm

Lần đầu tiên gặp Nguyên Thông ở một quán café nhỏ, tôi thực sự ngỡ ngàng. Bởi qua những điều tôi được nghe kể về anh trước đó, về chặng đường anh đã trải qua, tôi hình dung chàng trai ấy phải là người có nước da đen rắn rỏi, dáng người cao lớn hay có chút phủi bụi phong trần. Nhưng Nguyên Thông - ở trước mặt tôi là sự trẻ trung, tươi cười với dáng dấp thư sinh. Tiếp xúc với anh người đối diện dễ bị lây lan nguồn năng lượng nhiệt huyết của anh. Bởi vậy câu chuyện giữa chúng tôi thêm phần sôi nổi. Anh kể:
 
“Được sinh ra và lớn lên ở Thành phố Kon Tum, ngay gần sông Đăk Bla “chảy ngược”, suốt cả tuổi thơ của tôi gắn liền với mảnh đất nhỏ xinh và giàu bản sắc dân tộc này. Tôi có rất nhiều bạn bè là người dân tộc Bahnar, Jarai, Ê đê... Từ nhỏ, tôi đã được sử dụng những chiếc túi xách hay khăn choàng thổ cẩm dệt tay của người dân tộc. Đôi khi đó là quà tặng của bạn bè nhân dịp đặc biệt, hoặc là vật phẩm do cha trao đổi, mua bán mà có được. Đối với tôi, thổ cẩm không chỉ là một loại trang phục, mà còn là một loại tài sản thật sự có giá trị cả về vật chất lẫn tinh thần. Việc dệt vải không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là nét văn hóa độc đáo.
 
Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của đời sống và kinh tế, tôi không còn nhìn thấy nhiều gia đình dệt vải. Trong những buôn làng chỉ còn lác đác người già chăm dệt, còn những cô gái trẻ đã không mấy ai tha thiết ngồi vào khung dệt nữa. Thay vào đó là những tấm thổ cẩm công nghiệp nhiều màu sắc nhưng thiếu vắng đi cái hồn từ đôi bàn tay người thợ dệt.”
 

Anh Thông đang kiểm tra một tấm thổ cẩm vừa dệt xong theo đơn đặt hàng của anh
 
Tốt nghiệp Đại học chuyên ngành Mỹ thuật Công nghiệp, Thông ở lại Tp. Hồ Chí Minh làm việc cho hãng xe ô tô, nhưng chưa khi nào hình ảnh hoa văn thổ cẩm dệt tay thôi day dứt trong lòng chàng trai phố núi. Một ngày hè năm 2009, Thông quyết định bỏ tất cả để trở về tìm lại thổ cẩm quê hương. Đôi bàn chân anh lặng lẽ đi khắp các thôn làng của tỉnh Kon Tum để tìm kiếm những người thợ dệt thủ công còn sót lại, động viên họ đồng hành vực dậy nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người Bahnar.
 
Tháng 3/2010, Thông lập ra thương hiệu “Thong Bahnar Brocades” với mong muốn mở ra một hướng đi mới, tạo dựng một đời sống mới cho thổ cẩm của quê hương. Đồng thời lấy tên của mình là Thông Bahnar.
 
Thông trầm ngâm bày tỏ nỗi lòng mình: “Tôi không muốn thấy thổ cẩm chỉ nằm trong khung kính của những cửa hàng lưu niệm, chỉ mặc 1 lần trên sàn diễn thời trang rồi thôi, hoặc theo chân du khách nước ngoài muốn lưu giữ chút hương vị Việt. Tại sao chỉ những du khách nước ngoài mới hứng thú với thổ cẩm Việt? Tại sao ai sử dụng sản phẩm từ thổ cẩm Việt lại hay bị gắn mác “rừng rú, kỳ quái, quê quê”? Tại sao thổ cẩm của dân tộc mình lại không được chào đón bởi chính người dân xứ sở mình?
 

Anh Thông (áo dài xám) bên những khách hàng của mình
 
 Hành trình giữ “hồn” cho thổ cẩm
 
 “Chúng tôi cần cho thổ cẩm một đời sống mới để đáp ứng nhu cầu hiện đại. Nhưng trước hết, cái xương sống tạo nên thổ cẩm vẫn phải giữ lại, tuyệt đối trân trọng, chính là kỹ thuật dệt tay và nhuộm thủ công”, Anh chia sẻ định hướng cho con đường khôi phục thổ cẩm của mình.
 
Bắt đầu từ khâu chọn nguyên liệu, anh ưu tiên sử dụng sợi bông tự nhiên và màu nhuộm từ nguyên liệu thiên nhiên. Trước đây, thổ cẩm Bahnar quen thuộc với màu chàm và đen, với dải hoa văn màu đỏ, trắng, thì nay bảng màu nhuộm đã được anh làm đa dạng hơn, đẹp tự nhiên, độc đáo và thân thiện với người sử dụng.
 
Từ các loại lá cây, vỏ cây, rễ cây, hoa... anh nhuộm ra màu tím, hồng, vàng, xanh với các tone đậm nhạt khác nhau. Từ khoáng vật như đất đỏ, bùn đen,.. cho ra màu nâu, xám, đỏ, đen... Đến phần dệt, thông thường 1 người thợ dệt phải mất từ 7-10 ngày để dệt xong một tấm thổ cẩm họa tiết bình thường, còn với các tấm đặc biệt có thể mất gần 1 tháng. Thông Bahnar ứng dụng kỹ thuật xếp chỉ độc đáo, cách phối màu mới giúp tạo nên các bức tranh thổ cẩm sống động và đa dạng hơn. Song ẩn trong mỗi hoa văn là một ý nghĩa riêng biệt, là một phần của câu chuyện kể lưu truyền muôn đời của người Bahnar. Chỉ cần nhìn gương mặt và ánh mắt hạnh phúc của người thợ Bahnar khi ngắm nghía những tấm thổ cẩm độc đáo mà mình làm ra, Thông lại càng mong muốn đem nét văn hóa độc đáo này để giới thiệu rộng rãi cho bạn bè khắp nơi biết đến tài năng của người Bahnar, văn hóa độc đáo của người Bahnar.
 
Với định hướng đưa thổ cẩm Bahnar vào trong đời sống thường ngày, Thông Bahnar ứng dụng thổ cẩm vào đa dạng sản phẩm, từ chiếc Áo dài thướt tha có thể mặc hàng ngày cho đến nội thất sang trọng và cao cấp như bộ drap giường, rèm cửa, khăn decor cho bàn tiệc... Điều đặc biệt là các sản phẩm này mang cảm giác hiện đại, tươi mới, sống động phù hợp cho đa dạng mục đích sử dụng.
 

Sản phẩm trong Bộ sưu tập Áo dài thổ cẩm Thong Bahnar
 
Khách hàng của Thông Bahnar rất đa dạng độ tuổi, nghề nghiệp và cá tính sống. Từ cô sinh viên, anh công chức, đến những nhà giáo, doanh nhân,... đều có sự lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu. Đặc biệt là với dòng Áo dài phối thổ cẩm của Thong Bahnar rất được ưa chuộng. Bởi lẽ Áo dài của Thông Bahnar mang tính ứng dụng rất cao, vừa giữ được sự trang trọng của quốc phục, vừa duyên dáng, thoải mái để làm công việc thường ngày. Nhiều khách hàng không dừng lại ở việc mua một sản phẩm, họ lại tiếp tục kể câu chuyện thổ cẩm bằng chính trải nghiệm của mình cho người khác một cách tự nhiên, say mê như cách Thông Bahnar đã phải lòng thổ cẩm bao năm qua. Nhìn cách khách hàng trầm trồ và thích thú với các họa tiết thổ cẩm lạ mắt, tận tay sờ vào từng họa tiết sống động - Thông cảm nhận con đường mình lựa chọn là đúng đắn. Hiện nay, anh đang làm việc thường xuyên cùng với hơn 20 thợ dệt lành nghề người Bahnar, đảm bảo kỹ thuật dệt thổ cẩm truyền thống. Các sản phẩm này được giới thiệu và bày bán tại cửa hàng của anh ở Tp Hồ Chí Minh.
 
Phát triển thổ cẩm trong đời sống mới nhưng vẫn tôn trọng linh hồn nguyên bản của thổ cẩm cổ bằng cách giữ lại những điều tự nhiên - đó là tiêu chí không thể thay đổi của Thong Bahnar. Bởi thổ cẩm không chỉ là 1 sản phẩm bán buôn nữa, mà đã là 1 nét văn hóa đẹp cần được khôi phục, gìn giữ và giới thiệu rộng rãi cho nhiều người được biết. Thông Bahnar tin rằng, mỗi sản phẩm thổ cẩm dệt tay của người dân tộc Bahnar được khách hàng chọn sử dụng là thêm một lần truyền lửa, cổ vũ cho người Bahnar tiếp tục tự hào, có thêm sức mạnh để kiên trì gìn giữ, khôi phục làng nghề truyền thống, bản sắc văn hóa quý báu của chính họ. Đó là cách Huỳnh Nguyên Thông - 1 đại diện cho thế hệ trẻ người Kon Tum nỗ lực gìn giữ bản sắc dân tộc của quê hương mình./.
 
Hà Oanh

Số lượt người xem: 493 Bản inQuay lại
Xem theo ngày Xem theo ngày
  • Măng Đen vị thế mới trên bản đồ du lịch Việt Nam
Tìm kiếm